दुष्काळी मराठवाड्याला मोठा दिलासा: कृष्णा-भीमा स्थिरीकरण प्रकल्प आणि पावसाचा अंदाज
राज्यात यंदा अनेक भागांत पावसाचे प्रमाण कमी राहिले असून, विशेषतः मराठवाड्यातील परिस्थिती चिंताजनक बनली आहे. अनेक तालुक्यांमध्ये पाण्याचा तुटवडा जाणवत असून धरणांमध्ये अपुरा साठा, पिण्याच्या पाण्याचे दुर्भिक्ष आणि पिके सुकण्याच्या मार्गावर अशी स्थिती निर्माण झाली आहे. अशा गंभीर परिस्थितीत मराठवाड्यासाठी प्रशासकीय व राजकीय पातळीवरून तसेच निसर्गाकडूनही दिलासा मिळण्याचे संकेत समोर येत आहेत.
मराठवाड्यातील पाणीटंचाई आणि शेतीसह जनावरांच्या पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न सोडवण्यासाठी विरोधी पक्षाच्या शिष्टमंडळाने नुकतीच मुख्यमंत्र्यांची भेट घेतली. या बैठकीत मराठवाड्याला कृष्णा-भीमा मराठवाडा स्थिरीकरण सिंचन प्रकल्पाच्या माध्यमातून लवकरात लवकर पाणी उपलब्ध करून दिले जाईल, अशी ग्वाही मुख्यमंत्र्यांनी दिली आहे.
या प्रकल्पांतर्गत नीरा नदीवरील पुराचे अतिरिक्त पाणी जोड कालव्याद्वारे भीमा नदीत अर्थात उजनी धरणात वळवले जात आहे. नीरा ते भीमा या जोड बोगद्याचे काम आता अंतिम टप्प्यात आले असून त्याची चाचणी घेण्याची तयारी सुरू आहे. उजनीत येणारे अतिरिक्त सुमारे २५ टीएमसी पाणी मराठवाड्यातील दुष्काळी भागाला देण्याचे नियोजन आहे. यापूर्वीच सोलापूरच्या बार्शी आणि अक्कलकोट भागातील काही साठवण तलावांपर्यंत हे पाणी पोहोचवण्यात आले आहे.
तसेच सुमारे ११ हजार कोटी रुपयांच्या प्रकल्पांतर्गत उजनीचे पाणी सीना नदीच्या माध्यमातून धाराशिव (उस्मानाबाद) जिल्ह्यातील भूम, परंडा, वाशी आणि बीड जिल्ह्यातील आष्टीसारख्या दुष्काळी भागातील साठवण तलावांमध्ये सोडले जाणार आहे. मराठवाड्यातील अनेक साठवण तलाव उजनीशी जोडलेले असून, उजनीतील मुबलक पाणीसाठा पाहता हे तलाव भरण्यासाठी लवकरच पाणी सोडले जाण्याची शक्यता आहे.
दुसरीकडे हवामानाबाबतही मोठा दिलासा मिळण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. गेल्या १५-२० दिवसांपासून पावसाने दडी मारल्याने खरीप पिके संकटात सापडली आहेत. मात्र, वातावरणातील बदलांमुळे सप्टेंबरच्या सुरुवातीपासून (साधारणपणे १ ते ७ सप्टेंबर दरम्यान) मराठवाडा आणि विदर्भात पुन्हा जोरदार पाऊस सक्रिय होण्याचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.
एकंदरीत, उजनी धरणातून मिळणारे अतिरिक्त पाणी आणि सप्टेंबरच्या सुरुवातीला अपेक्षित असलेला परतीचा पाऊस या दोन्ही बाबी दुष्काळाच्या सावटाखाली असलेल्या मराठवाड्यातील शेतकरी आणि जनतेसाठी मोठा दिलासा देणाऱ्या ठरणार आहेत