लाडकी बहीण योजनेचा हप्ता का बंद झाला? ६२ लाख महिलांचे पैसे पुन्हा सुरू होणार
लाडकी बहिण योजना : महाराष्ट्र शासनाच्या महत्त्वाकांक्षी ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजने’बाबत एक महत्त्वाची अपडेट समोर आली आहे. राज्यातील अनेक पात्र महिलांचे दरमहा येणारे हप्ते अचानक बंद झाल्याने महिलांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले होते. मिळालेल्या आकडेवारीनुसार, राज्यभरातील सुमारे ९२ लाख १० हजार महिला लाभार्थी या योजनेतून अपात्र ठरल्या आहेत किंवा त्यांचे हप्ते थांबवण्यात आले आहेत.
मात्र, यामधील सर्वांत मोठी दिलासादायक बाब म्हणजे, बंद झालेल्या एकूण महिलांपैकी जवळजवळ ६२ लाख महिलांचे हप्ते पुन्हा एकदा सुरू होऊ शकतात. हप्ता बंद होण्यामागची नेमकी कारणे काय आहेत आणि तो पुन्हा कसा सुरू करता येईल, याचा सविस्तर आढावा खालीलप्रमाणे आहे.
लाडकी बहीण योजनेचा हप्ता बंद होण्याची प्रमुख कारणे
शासनाकडून करण्यात आलेल्या छाननी आणि पडताळणी प्रक्रियेनंतर खालील विविध कारणांमुळे लाभार्थ्यांचे हप्ते थांबवण्यात आले आहेत:
e-KYC पूर्ण न असणे (सर्वात मोठे कारण): योजनेसाठी ई-केवायसी (e-KYC) करणे बंधनकारक करण्यात आले होते. तांत्रिक किंवा इतर कारणांमुळे वेळेत केवायसी पूर्ण न करू शकलेल्या राज्यातील तब्बल ६२ लाख महिलांचे हप्ते थांबले आहेत.
२.५ लाखांपेक्षा जास्त वार्षिक उत्पन्न: कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न २.५ लाख रुपयांपेक्षा अधिक असणाऱ्या किंवा प्राप्तिकर (Income Tax Return) भरणाऱ्या सुमारे १६ लाख महिला यातून अपात्र ठरल्या आहेत.
घरात शासकीय कर्मचारी किंवा निवृत्तीवेतनधारक असणे: केवायसी प्रक्रियेदरम्यान कुटुंबात सरकारी कर्मचारी, शिक्षक, डॉक्टर, वकील किंवा पेन्शनधारक असल्याचा पर्याय निवडणाऱ्या ४ लाख ४२ हजार महिलांना योजनेतून वगळण्यात आले आहे.
इतर शासकीय योजनांचा लाभ (दुबार लाभ): संजय गांधी निराधार योजना किंवा इतर निराधार योजनांमधून आधीच दरमहा मानधन घेणाऱ्या सुमारे ३ लाख ६ हजार महिलांचे अर्ज रद्द झाले आहेत.
एकाच रेशन कार्डवर नियमापेक्षा जास्त लाभार्थी: योजनेच्या नियमानुसार एका कुटुंबात ठरवून दिलेल्या मर्यादेपेक्षा जास्त लाभार्थी अर्जदार आढळल्याने सुमारे २.५ लाख महिला अपात्र ठरल्या आहेत.
वयाची ६५ वर्षे पूर्ण होणे: अर्ज करताना वय ६५ पेक्षा कमी होते, मात्र आता ६५ वर्षांपेक्षा जास्त वय झालेल्या १ लाख ८० हजार महिलांना या योजनेतून वगळण्यात आले आहे.
जिल्हास्तरीय पडताळणी व चारचाकी वाहन: चारचाकी वाहन असणे अथवा आर्थिकदृष्ट्या सक्षम असल्याचे जिल्हास्तरीय तपासणीत आढळल्याने १ लाख ७० हजार महिलांचे हप्ते बंद करण्यात आले आहेत.
स्वतः शासकीय सेवेत असणे: जिल्हा परिषद किंवा इतर शासकीय संस्थांमध्ये कार्यरत असूनही अर्ज केलेल्या सुमारे ८ हजार महिलांना अपात्र ठरवून त्यांच्याकडून हप्ता वसुलीची प्रक्रिया सुरू आहे.
बंद झालेला हप्ता पुन्हा कसा सुरू होणार?
ज्या महिलांचा हप्ता केवळ e-KYC न झाल्यामुळे अडकला आहे, त्यांच्यासाठी शासनाकडून पुन्हा संधी दिली जाण्याची शक्यता आहे:
महा आयडी (Maha ID) व केवायसी: महिला लाभार्थ्यांना ‘महा आयडी’ जनरेट करून MahaDBT 2.0 पोर्टलच्या माध्यमातून पुन्हा e-KYC पूर्ण करण्याचा पर्याय उपलब्ध करून दिला जाऊ शकतो.
केवायसी पूर्ण होताच हप्ता सुरू: ज्या ६२ लाख महिलांची केवळ केवायसी बाकी आहे, त्यांनी ही प्रक्रिया पूर्ण करताच त्यांचे रखडलेले हप्ते पुन्हा सुरू केले जाऊ शकतात.
आक्षेप व तक्रार निवारण: जर एखाद्या पात्र महिलेला चुकीच्या कारणाने अपात्र ठरवण्यात आले असेल, तर त्याबाबत आपले आक्षेप नोंदवण्यासाठी महिला व बालविकास विभागाच्या तालुका/जिल्हा कार्यालयात दाद मागण्याची सुविधा देण्यात आली आहे.
निष्कर्ष:
जर तुमचाही लाडकी बहीण योजनेचा हप्ता बंद झाला असेल, तर घाबरून न जाता तो केवायसी अभावी बंद झाला आहे का ते तपासा. आगामी काळात सुरू होणाऱ्या e-KYC प्रक्रियेकडे लक्ष ठेवा आणि महा आयडीच्या माध्यमातून आपली पडताळणी वेळेत पूर्ण करून घ्या.