Manikrao khule सप्टेंबरमधील पाऊस आणि पॉझिटिव्ह आयओडीची (Positive IOD) शक्यता: हवामान अंदाज
Manikrao khule ; सप्टेंबर महिन्यातील पावसाच्या अंदाजावरून सध्या शेतकऱ्यांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण पाहायला मिळत आहे. एका बाजूला सप्टेंबरमध्ये सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडण्याचा अंदाज वर्तवला जात असताना, काही जागतिक हवामान संस्थांनी सप्टेंबरमध्ये ‘आयओडी’ (Indian Ocean Dipole) धन म्हणजेच पॉझिटिव्ह होण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे. जर आयओडी धन झाला, तर चांगला पाऊस पडू शकतो असा शेतकऱ्यांचा समज असल्याने याविषयी मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे.
दुसऱ्या बाजूला भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) अंदाजानुसार, यंदाच्या संपूर्ण चार महिन्यांच्या मान्सून हंगामात आयओडी तटस्थ (Neutral) राहण्याची शक्यता आहे. या परस्परविरोधी अंदाजामुळे शेतकऱ्यांमध्ये गोंधळ निर्माण झाला असून, सप्टेंबरमध्ये आयओडी पॉझिटिव्ह होऊन चांगला पाऊस पडेल का किंवा जुलैसारखी एखादी अनपेक्षित हवामान प्रणाली पुन्हा सक्रिय होईल का, असा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे.
आजकाल शेतकऱ्यांच्या कानावर आयओडी (IOD), एमडीओ (MJO) आणि एल निनो (El Nino) यांसारखे तांत्रिक हवामान विषयक शब्द वारंवार पडत आहेत. एल निनोच्या काळातही जर आयओडी धन असेल, तर भारतात चांगला पाऊस पडतो, हे गृहीतक शेतकऱ्यांना माहिती झाले आहे. त्यामुळेच जागतिक संस्थांच्या अंदाजानंतर सप्टेंबरमधील पावसाबाबत आशा निर्माण झाली आहे.
यावर स्पष्टीकरण देताना हवामान तज्ज्ञांनी सांगितले की, वेगवेगळ्या देशांतील हवामान संस्थांची अभ्यास करण्याची विशिष्ट पद्धत आणि कौशल्य (Expertise) वेगवेगळे असते. त्यामुळे परदेशी संस्थांनी दिलेल्या अंदाजावर कितपत विश्वास ठेवायचा, हे त्यांच्या अभ्यासाच्या मर्यादांवर अवलंबून असते. केवळ जागतिक संस्थांनी सांगितले म्हणून लगेच मोठा बदल होईल असे नाही.
भारतीय हवामान विभागाच्या अभ्यासाचा दाखला देत तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे की, सप्टेंबर महिन्यामध्ये आयओडी ‘धन’ (Positive) होण्याची शक्यता अत्यंत कमी आहे. त्यामुळे आयओडी तटस्थ राहण्याचा अंदाजच अधिक अचूक असून शेतकऱ्यांनी कोणत्याही अफवांवर किंवा अतिउत्साही अंदाजांवर अवलंबून न राहता वस्तुस्थिती समजून घेतली पाहिजे.